Zeesluis IJmuiden: prestigeproject met diepgang

10 maart 2016 00:00

De nieuwe zeesluis in IJmuiden moet na de bouw minimaal honderd jaar stevig overeind blijven. Het project begint dan ook met een grondig bodemonderzoek. Nog tot eind februari brengt BAM nauwkeurig de ondergrond in kaart.

Voor de bouw van een doorsnee woning zijn één of twee sonderingen nodig. Niets vergeleken bij de ruim 170 sonderingen die nodig zijn voor de zeesluis IJmuiden! Vooral de diepte van de sonderingen vormt een uitdaging voor de bodemonderzoekers van BAM. ‘Wij voeren voornamelijk sonderingen uit op reguliere projecten, tot een diepte tussen de 20 en 30 meter beneden maaiveld’, vertelt Onno de Smit, afdelingshoofd van de afdeling Bodemonderzoek. ‘Op dit project bereiken we dieptes van tussen de 50 en 60 meter beneden maaiveld. Het is uniek om mee te mogen werken aan de bouw van de grootste zeesluis ter wereld. Dat kunnen niet veel bedrijven zeggen.’

Geonaut
BAM heeft veel geotechnische ervaring en goed materieel. Naast boor- en sondeerwagens komt in IJmuiden het meetvaartuig Geonaut in actie. Het schip heeft een vaste bemanning waarvan de leden, een schipper en boor- en sondeermeesters, goed op elkaar ingespeeld zijn. De Geonaut kan tijdens het sonderen het tij compenseren zonder de sondeerwerkzaamheden te staken. En met zijn lange spudpalen kan hij tot waterdieptes van 18 meter werkzaamheden uitvoeren.

Bodemgesteldheid
Het geotechnisch onderzoek is nodig om de bodemgesteldheid in het projectgebied in kaart te brengen. De sonderingen geven een goede indruk van de bodemopbouw. Dit is belangrijk om te weten als straks de eerste damwanden geslagen worden. Onno legt uit hoe een sondering in z’n werk gaat: ‘Met een sondeerwagen of de Geonaut drukken we een zogenoemde “conus” de grond in. Dit is een kegelvormig meetinstrument, waarmee we verschillende grondparameters meten. Daarnaast voeren we op het land negen grondboringen uit om grondmonsters te nemen. Deze worden in een geotechnisch laboratorium onderzocht. Op die manier komen we bijvoorbeeld te weten welke fysische eigenschappen een bepaalde grondlaag bezit. Door de krachten in de ondergrond na te bootsen in het lab, kunnen we voorspellen hoe de bodem reageert als de sluisconstructie wordt gebouwd. Deze informatie is cruciaal voor het maken van een gedegen voorontwerp.’

Zwaar werk
Het team boort en sondeert dwars door zware zand- en kleilagen heen. Zwaar werk dus. Het weer speelt ook niet echt mee: de medewerkers trotseerden de afgelopen weken regen en wind. Onno: ‘Afhankelijk van de diepte sondeer je ongeveer één minuut per meter. Hoe dieper je komt, hoe groter de druk en dus ook het risico op breuk. Als we door de harde zandlagen sonderen, staat onze 23-tons sondeerwagen flink te schudden! De sonderingen in de toekomstige bouwkuipen voeren we uit als “spoelsonderingen”, om te garanderen dat de slecht doorlatende lagen weer worden afgedicht. Dit voorkomt eventuele lekkage in de toekomstige bouwkuip.’

Explosieven
Als voorbereiding op de boor- en sondeeractiviteiten speurde het team samen met een explosieven-opsporingsbedrijf het hele projectgebied af naar niet-gesprongen explosieven. ‘We hebben met onze sondeerunits op diverse plaatsen een magnetometerconus de grond ingedrukt om afwijkingen in het magnetische veld op te sporen. Die wijzen namelijk op de aanwezigheid van metalen voorwerpen in de grond. We hebben niets gevonden en konden met een gerust hart aan de slag met het boren en sonderen.’