Stadsbaantunnel in Utrecht geopend

3 december 2015 00:00

De Stadsbaantunnel in Utrecht is dinsdag 1 december officieel  geopend. Een feestelijke dag voor de gemeente Utrecht en het consortium Siemens/BAM, dat het project heeft gerealiseerd. De Stadsbaantunnel is  één van de eerste tunnels in Nederland die conform de nieuwe Landelijke Tunnel Standaard (LTS) is uitgevoerd.

De tunnel is binnen een zeer korte doorlooptijd gerealiseerd en exact op de afgesproken datum, conform de afgesproken specificaties, opgeleverd. In de herfst van 2013 was het storten van de betonnen wanden van de tunnel in volle gang. Het consortium Siemens/BAM moest toen nog beginnen met het ontwerp van de verkeerssystemen en tunneltechnische installaties (VTTI). Nu twee jaar later is er een volledig operationele tunnel gerealiseerd, die aan alle veiligheidseisen voldoet.

Landelijke Tunnel Standaard
‘Met dit project hebben we voor het eerst de automatisering van een tunnel conform de Landelijke Tunnelstandaard uitgevoerd’, aldus Marco Vermeulen, technisch projectleider van Siemens. ‘De LTS is alleen verplicht voor nieuwe rijkstunnels. Aangezien de Stadsbaantunnel geen rijkstunnel is, was het toepassen van deze standaard geen vereiste. In eerste instantie was in het contract de tunnelstandaard van de gemeente Den Haag opgenomen.  Wij hebben de gemeente Utrecht geadviseerd om toch de LTS toe te passen. Door de LTS toe te passen maak je gebruik van een standaard die door Rijkswaterstaat goed is doordacht. Bovendien sluit je aan opeen standaard die de trend vormt voor de toekomstige bediening en besturing van tunnels in heel Nederland. De gemeente heeft ons advies gevolgd. Voor ons was het een mooie kans om ervaring op te doen met de LTS.’

Gelijkwaardigheidsverklaring
BAM en Siemens hebben prettig samengewerkt met elkaar én de opdrachtgever. Tijdens het project veranderde de wet- en regelgeving. Dit had consequenties voor de inpassing van de tunneltechnische installaties in de civiele constructie. Omdat de realisatie van de tunnel civieltechnisch al in volle gang was, konden bepaalde  veranderingen niet meer worden doorgevoerd. Om aan te tonen dat de tunnel aan alle veiligheidseisen voldoet, werden samen met de gemeente zogenoemde ‘gelijkwaardigheidsverklaringen’ opgesteld. Deze  verklaringen tonen aan dat het systeem voldoet aan het gevraagde veiligheidsniveau, ondanks het feit dat bepaalde eisen niet altijd één-op-één kunnen worden gerealiseerd. De brandweer en de dienst bouw- en woningtoezicht van de gemeente verleenden hun goedkeuring.
Betrokken opdrachtgever
Het voorval bewijst volgens Vermeulen hoe belangrijk het is dat opdrachtnemer en opdrachtgever samen optrekken. Hij is blij dat de combinatie BAM/Siemens op een technisch niveau met de gemeente kon klankborden. Dit hielp het project in de goede richting te duwen. ‘In sommige projecten wordt door de klant alleen op processen getoetst. Wij hebben de ervaring dat dergelijke projecten vaak minder succesvol zijn omdat de gekozen technische invulling en de verwachting van de klant uit elkaar dreigen te lopen. Intern heeft het goed gewerkt dat we wekelijks een ’benen op tafel’-sessie hadden, waarin we de highlights van die week en de komende weken bespraken. We hebben op sommige momenten behoorlijk wat van het ontwerpteam gevraagd om de deadline te halen. Dit heeft erin geresulteerd dat we het project snel konden realiseren. Het succes was ook te danken aan het feit dat we de belangrijke stakeholders: de Veiligheidsbeambte, de brandweer en de dienst bouw- en woningtoezicht, vanaf het voorontwerp hebben betrokken. Daardoor is vertrouwen ontstaan.’

3D-model
De samenwerking met BAM is volgens Vermeulen vruchtbaar geweest. ‘Als Siemens zijn we sterk in het integraal ontwerpen conform de eisenset van de opdrachtgever. De kracht van BAM ligt op het gebied van de inpassing  van het ontwerp in de civiele constructie en de voorbereiding en uitvoering van de installatiewerkzaamheden. We hebben elkaar versterkt. Bij het ontwerp hebben we de werkvoorbereiding van BAM nauw betrokken om te borgen dat wat op papier bedacht werd ook uitvoerbaar zou zijn in de praktijk. Wat daarnaast enorm goed werkte, was het 3D-model dat door BAM voor de tunnel werd gemaakt. In deze virtuele omgeving konden alle  installaties tijdens het ontwerp worden ingepast en konden ‘clashes’ tussen de installatiedelen al op voorhand worden opgelost. Toen de tunnel gebouwd was, hebben we een 3D-scan van de tunnel gemaakt en vergeleken met het theoretische 3D-model. Hierdoor konden eventuele afwijkingen in het civiele werk snel worden opgespoord en verholpen.’

Onderhoudscontract
‘We hebben samen met BAM laten zien dat we in staat zijn alle verkeerskundige en tunneltechnische installaties in een tunnel integraal te kunnen realiseren binnen alle landelijke kaders, standaarden en wetgeving’, zegt Vermeulen. Het consortium heeft een onderhoudscontract voor drie jaar, met de optie om het te verlengen. De Stadsbaantunnel wordt in eerste instantie bediend door medewerkers van RWS vanaf een lokale bedienplek op de tunnel. Volgend jaar start een migratietraject waarbij Siemens een centrale bedienplek in de verkeerscentrale Midden-Nederland (Papendorp) zal realiseren.