ShimLift verovert Brabantroute

28 februari 2019 00:00

‘En de winnaar van de InfraTech Innovatieprijs 2017 in de categorie Product Innovatie is … (tromgeroffel) … ShimLift!’

Zo nam ‘geestelijk vader’ Jens Jansen (BAM Infra Rail) samen met Jelte Bos (Movares) deze mooie prijs twee jaar geleden in ontvangst. Zo trots als een pauw als hij toen was, is Jens nog steeds op zijn vinding ShimLift; een kunststof wig die tussen de dwarsligger en spoorstaaf wordt geschoven. Hierdoor blijft het spoor op het juiste niveau liggen, goed voor minder trillingen en minder onderhoud.

Wij zijn benieuwd hoe het nu met Jens gaat. Hoe staat het met zijn vinding en heeft hij nog meer innovatieve ideeën?

Wanneer en hoe heb je ShimLift bedacht?
Jens: ‘Het was in 2009, het begin van de eerste aanbestedingen van de PGO (Prestatie Gericht Onderhoud) -contracten. Samen met Jelte Bos (Movares) hadden we afgesproken om voor deze contracten samen slimme dingen te bedenken. De achterliggende gedachte voor de innovatie ShimLift was, hoe we het onderhoud goedkoper kunnen maken. Bij overgangen zakt de ballast op het spoor na een paar maanden en dan moet je de ballast ophogen met een dure stopmachine. Met de oplossing ShimLift hoeft dat niet meer. De ballast zakt wel, maar het spoor blijft op het juiste niveau liggen. De kunststof wig ShimLift is herstelbaar tot drie cm, dus je kunt er tot wel zeven jaar mee vooruit. En dat bijstellen van de wig is lang zo duur niet als de inzet van een stopmachine.’

Hoe ging het verder met jullie innovatie?
‘Eerlijk gezegd liep het niet echt met deze innovatie. Dat is niet uitzonderlijk, bij de meeste innovaties moet je een lange adem hebben. Pas in 2012/13 kregen we van ProRail de kans om ShimLift te beproeven op een stukje spoor in Gilze Rijen. ProRail is toen ook begonnen met het schrijven van een SPC (specificatie) waaraan producten moeten voldoen. Alleen met deze specificatie (afgegeven in 2015) op zak mag je de innovatie toepassen op een project. Belangrijk dus!’

‘Vanaf dat moment mochten we ShimLift toepassen. En dat hebben we ook af en toe gedaan. ProRail zag de ShimLift als een mooie vinding, maar wel als een gereedschap van de aannemer. Met andere woorden, ProRail vermeldt dit niet als eis in een bestek. Tja, dan speelt de prijsstelling mee. Het mee begroten van ShimLift maakt de kosten vanzelfsprekend hoger en men vraagt zich af of de investering loont. Een ander ding dat meespeelt, is dat PGO-contracten geldig zijn voor vijf jaar. Je investeert in ShimLift en als je na vijf jaar pech hebt en je het contract verliest, zijn de ShimLifts voor je opvolger. Weg investering. Dan is de wil om te investeren niet erg groot!’

En dan win je in 2017 de InfraTech Innovatieprijs. Gingen toen ineens alle deuren wel open?
‘Nee, helaas was dat niet het geval. Eerlijk gezegd had ik er meer van verwacht, maar het succes bleef uit. De railmarkt is en blijft een lastige markt. Het succes van een innovatie valt of staat met de medewerking van de opdrachtgever, in dit geval ProRail.’

Tja, dat is zonde. Uiteindelijk is er een proefstuk in Dorst op je pad gekomen. Vertel eens.
‘In 2018 kwamen er meldingen van bewoners over trillingen op de Brabantroute. Uit onderzoek bleek dat een speciale reizigerstrein fors meer trillingen veroorzaakte dan andere passagierstreinen, en dan met name bij het passeren van overwegen. Wij hebben toen zelf het initiatief opgepakt richting Pier Eringa (directeur ProRail) en aangegeven dat wij hiervoor de perfecte oplossing hebben. Op eigen initiatief hebben we ShimLift aangebracht bij een overweg in Dorst. Met trillingsmetingen hebben we aangetoond dat bij toepassing van ShimLift de trillingen afnemen. We kregen hierbij veel steun vanuit ProRail en de bewoners. Met de metingen bleek dat de trillingen met 40% zijn verminderd. Ook omwonenden hebben de afname van trillingen ervaren.’

Dat is mooi nieuws! En komt er een vervolg?
‘Jazeker! ProRail heeft besloten de pilot uit te breiden naar nog eens vier overwegen op de Brabantroute (in Rijen en Oisterwijk). De uitbreiding van de praktijkproef met ShimLift start deze maand en duurt een jaar. Om het effect te meten, verrichten we trillingsmetingen in enkele omliggende woningen voor en na de toepassing van ShimLift. Zo betrekken we de omgeving actief bij de proef. Als in de praktijk blijkt dat de ShimLift voldoende resultaat oplevert, blijft de ShimLift zitten.’

Eind goed, al goed! Heb je nog meer goede ideeën?
‘Afgelopen jaar heb ik meegedaan aan de BAM Infra Innovatieprijs met mijn inzending ‘bistabiele pendel’. Dat is een oplossing voor een veiligere werking en een langere levensduur van wissels. Fijn om te horen dat ik was genomineerd én dat ik de prijswinnaar was in de categorie Bouwplaats Innovatie, maar helaas won ik niet de uiteindelijke Innovatieprijs. Na de prijsuitreiking mocht ik mijn idee pitchen bij de BAM Innovation Committee van BAM Groep in Bunnik. Net voor de Kerst hoorde ik dat mijn innovatie support gaat krijgen. Dus daar komt ook een vervolg!’

Met welk resultaat ben je tevreden over jouw innovatie ShimLift?
‘Mijn droom is dat ShimLift zo goed verkoopt dat ik tevreden van een welverdiend pensioen kan gaan genieten. Nee, grapje, ik wil nog niet stoppen met werken hoor! Het zou fijn zijn als ShimLift standaard bij overgangen wordt toegepast. In Nederland zijn 6000 overgangen, dus dat zijn heel wat ShimLifts. Ook Duitsland heeft belangstelling, dus wie weet …’